ดาวหมุนมหัศจรรย์: พัลซาร์

พัลซาร์คือดาวนิวตรอนที่หมุนรอบตัวเอง มีสนามแม่เหล็กแรงมาก และปล่อยลำรังสีแม่เหล็กไฟฟ้าออกมา ลำรังสีเหล่านี้ออกมาจากขั้วแม่เหล็กของดาว และเรามักตรวจจับได้จากโลกเป็นสัญญาณคลื่นวิทยุที่มาเป็นจังหวะ ด้วยเหตุนี้ บางครั้งพัลซาร์จึงถูกเรียกว่าประภาคารในอวกาศ ขณะที่ดาวหมุน เราจะตรวจพบสัญญาณเป็นจังหวะสม่ำเสมอคล้ายเสียงหัวใจเต้น ซึ่งช่วยให้นักดาราศาสตร์ศึกษาจักรวาลได้

พัลซาร์เกิดขึ้นเมื่อดาวฤกษ์มวลมากสิ้นอายุขัยด้วยการระเบิดที่เรียกว่าซูเปอร์โนวา การระเบิดนี้ทิ้งแกนกลางที่มีความหนาแน่นสูงมากไว้ พัลซาร์อาจมีมวลมากกว่าดวงอาทิตย์ของเรา แต่มวลทั้งหมดนี้อัดแน่นอยู่ในทรงกลมที่มีเส้นผ่านศูนย์กลางเพียงประมาณ 20 ถึง 30 กิโลเมตร เมื่อมวลมหาศาลอัดแน่นอยู่ในพื้นที่เล็กขนาดนี้ แรงโน้มถ่วงของพัลซาร์จึงแรงมาก และขณะที่แกนกลางของดาวยุบตัวลง สนามแม่เหล็กของมันก็แรงขึ้นอย่างมากด้วย

การหมุนของพัลซาร์เป็นผลมาจากหลักการอนุรักษ์โมเมนตัมเชิงมุม ลองนึกถึงนักสเก็ตลีลาที่กำลังหมุนตัว แล้วหุบแขนเข้าหาลำตัวเพื่อให้หมุนเร็วขึ้น เมื่อแกนกลางของดาวยุบตัวลง มันก็หมุนเร็วขึ้นเรื่อย ๆ ทำให้พัลซาร์หมุนรอบตัวเองได้หลายรอบในหนึ่งวินาที พัลซาร์บางดวงหมุนได้หลายร้อยรอบในเวลาเพียงหนึ่งวินาที!

เมื่อพัลซาร์หมุน สนามแม่เหล็กของมันจะทำให้เกิดลำรังสี ลำรังสีเหล่านี้อาจมองไม่เห็นด้วยตาเปล่า แต่ตรวจจับได้ในรูปของคลื่นวิทยุ นักดาราศาสตร์ใช้กล้องโทรทรรศน์พิเศษเพื่อตรวจหาคลื่นเหล่านี้ ซึ่งเปรียบได้กับการมองหาแสงจากประภาคารที่ใช้บอกทางให้เรือ ความสม่ำเสมอของสัญญาณที่มาเป็นจังหวะช่วยให้นักวิทยาศาสตร์เรียนรู้เรื่องจักรวาลและกฎฟิสิกส์ได้มากขึ้น

รู้ไหมว่า พัลซาร์บางดวงส่งสัญญาณได้ตรงเวลามาก จนอาจช่วยบอกเวลาได้อย่างแม่นยำเหมือนนาฬิกาอะตอมเลยทีเดียว? นอกจากนี้ ยังมีพัลซาร์ที่เป็นส่วนหนึ่งของระบบดาวคู่ โดยโคจรร่วมกับดาวอีกดวงด้วย!

หากอยากเรียนรู้เรื่องน่าทึ่งอย่างพัลซาร์เพิ่มเติม แวะมาที่ Kidlopedia.com ได้เลย!